Sri Lanka

Styczeń 2019

Sri Lanka, dawniej znana jako Cejlon, leży na Oceanie Indyjskim, zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od południowych wybrzeży Indii. Nazywana niekiedy Łzą Indii ze względu na charakterystyczny kształt wyspy, zachwyca niezwykłą różnorodnością krajobrazów. Są tu piaszczyste plaże, tropikalne lasy, rozległe plantacje herbaty, góry spowite mgłą i parki narodowe, w których żyją dzikie słonie, lamparty i niezliczone gatunki ptaków.

Historia Sri Lanki sięga starożytności. Już ponad dwa tysiące lat temu powstawały tu potężne królestwa, a ich władcy budowali imponujące miasta, świątynie i niezwykle zaawansowane systemy nawadniania. Najważniejszymi ośrodkami były Anuradhapura i późniejsza Polonnaruwa, których ruiny należą dziś do najcenniejszych zabytków Azji.

W III wieku p.n.e. na wyspę dotarł buddyzm, który stał się fundamentem kultury i religii większości jej mieszkańców. Do dziś Sri Lanka jest jednym z najważniejszych ośrodków buddyzmu na świecie. Obok buddyjskich świątyń znajdują się jednak również świątynie hinduistyczne, meczety i kościoły chrześcijańskie, świadczące o wielowiekowym przenikaniu się różnych kultur.

Od XVI wieku wyspa przyciągała europejskie potęgi kolonialne. Najpierw pojawili się Portugalczycy, później Holendrzy, a pod koniec XVIII wieku Brytyjczycy. W 1815 roku cała wyspa znalazła się pod panowaniem brytyjskim. To właśnie Brytyjczycy rozwinęli uprawę herbaty na ogromną skalę, przekształcając górzyste tereny w zielone plantacje. Herbata cejlońska stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów eksportowych świata.

Cejlon uzyskał niepodległość w 1948 roku, a w 1972 przyjął nazwę Sri Lanka. Nie oznaczało to jednak końca burzliwej historii kraju. Napięcia między syngaleską większością a tamilską mniejszością doprowadziły w 1983 roku do wojny domowej, która trwała ponad ćwierć wieku i zakończyła się dopiero w 2009 roku.

Wyspę dotknęła także katastrofa tsunami w grudniu 2004 roku, która pochłonęła dziesiątki tysięcy istnień ludzkich i zniszczyła znaczną część wybrzeża.

W styczniu 2019 roku, kiedy powstały prezentowane fotografie, Sri Lanka od niemal dziesięciu lat żyła już bez wojny domowej i coraz liczniej przyciągała turystów z całego świata. Zaledwie trzy miesiące później, 21 kwietnia, w Niedzielę Wielkanocną, seria zamachów terrorystycznych na kościoły i luksusowe hotele wstrząsnęła krajem, przerywając okres względnego spokoju i odbudowy turystyki.

Mimo trudnej historii Sri Lanka pozostaje wyspą o niezwykłym bogactwie kulturowym i przyrodniczym. Starożytne miasta, buddyjskie świątynie, kolonialne forty, plantacje herbaty i codzienne życie jej mieszkańców tworzą fascynującą mozaikę, w której przeszłość jest wciąż bardzo wyraźnie obecna.

Negombo – 2019

Negombo, położone na zachodnim wybrzeżu Sri Lanki, niedaleko międzynarodowego lotniska w Kolombo, jest nadmorskim miastem o niezwykłej mieszance kultur i religii. Znane z rybołówstwa, rozległej laguny i piaszczystych plaż, przez stulecia pozostawało także ważnym ośrodkiem handlu cynamonem.

W XVI wieku przybyli tu Portugalczycy, którzy rozpowszechnili katolicyzm. Ich wpływy okazały się tak trwałe, że Negombo do dziś nazywane jest Małym Rzymem Sri Lanki. Wśród licznych kościołów szczególne miejsce zajmuje okazały kościół Najświętszej Marii Panny (St. Mary's Church), którego budowę rozpoczęto w 1874 roku. Wzdłuż ulic i przy domach można zobaczyć niewielkie kapliczki z figurami Matki Boskiej i świętych.

Jednak Negombo to nie tylko katolicyzm. W mieście znajdują się również barwne świątynie hinduistyczne, ozdobione rzeźbami bóstw, a także świątynie buddyjskie i meczety. Ta różnorodność religijna jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miasta.

Po Portugalczykach przybyli Holendrzy, którzy rozbudowali fortyfikacje i kanały wykorzystywane do transportu towarów. Do dziś pozostały ślady ich obecności, między innymi fragmenty dawnego fortu i sieć kanałów.

Negombo zachowało także charakter tradycyjnego portu rybackiego. Kolorowe łodzie, targi rybne i połowy na wodach laguny są częścią codziennego życia mieszkańców.

21 kwietnia 2019 roku, w Niedzielę Wielkanocną, jednym z celów zamachów terrorystycznych był kościół św. Sebastiana w dzielnicy Katuwapitiya.

Kandy – 2019

Kandy, malowniczo położone wśród zielonych wzgórz środkowej Sri Lanki, jest jednym z najważniejszych historycznych i religijnych ośrodków kraju. Miasto było stolicą ostatniego niezależnego królestwa syngaleskiego, które przez stulecia opierało się europejskim kolonizatorom. Dopiero w 1815 roku Kandy znalazło się pod panowaniem Brytyjczyków.

Największym skarbem miasta jest Świątynia Zęba Buddy (Sri Dalada Maligawa), wpisana wraz z historycznym Kandy na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Według tradycji przechowywana jest tu relikwia zęba Buddy, sprowadzona na wyspę z Indii w IV wieku. Przez stulecia wierzono, że posiadanie tej relikwii daje władcy prawo do sprawowania rządów, dlatego stała się ona nie tylko przedmiotem religijnego kultu, ale również symbolem królewskiej władzy.

Do świątyni codziennie przybywają tysiące pielgrzymów. Wielu z nich ubranych jest na biało, a w dłoniach niosą kwiaty lotosu i inne kwiaty składane w ofierze. Podczas ceremonii zwanych puja rozbrzmiewają bębny, płoną kadzidła, a wierni gromadzą się w pobliżu komnaty, w której przechowywany jest bogato zdobiony relikwiarz. Sam ząb Buddy nie jest udostępniany do oglądania.

Świątynia i otaczający ją kompleks pałacowy przypominają o czasach, gdy Kandy było politycznym i duchowym centrum wyspy. Jednym z najważniejszych wydarzeń w mieście jest coroczny festiwal Esala Perahera — niezwykle widowiskowa procesja z udziałem tancerzy, muzyków i bogato przystrojonych słoni, związana z kultem świętej relikwii.

Kandy jest jednak czymś więcej niż ośrodkiem pielgrzymkowym. W jego centrum znajduje się sztuczne jezioro, utworzone na początku XIX wieku z polecenia ostatniego króla Kandy. Otaczają je wzgórza, zabudowania świątynne i kolonialne budynki, tworząc jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów Sri Lanki.

To właśnie w Kandy szczególnie wyraźnie widać, jak głęboko buddyzm związany jest z codziennym życiem mieszkańców Sri Lanki. Religijne ceremonie nie są tu przedstawieniami przygotowanymi dla turystów, lecz żywą tradycją, pielęgnowaną od wielu pokoleń.

Sigiriya i Dambulla – 2019

W samym sercu Sri Lanki, pośród tropikalnej zieleni, wznosi się samotna, niemal dwustumetrowa skała Sigiriya, nazywana Lwią Skałą. Jest jednym z najbardziej niezwykłych zabytków wyspy i została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W V wieku król Kassapa I wybudował na jej szczycie imponującą rezydencję obronną. Według tradycyjnych przekazów zdobył władzę po zamordowaniu własnego ojca i obawiał się zemsty przyrodniego brata. Niedostępna skała miała zapewnić mu bezpieczeństwo. Powstały tu pałac, ogrody, baseny i rozbudowany system wodny, którego rozwiązania techniczne zadziwiają do dziś.

Nazwa Lwia Skała pochodzi od monumentalnego wejścia w kształcie lwa, prowadzącego niegdyś do górnej części pałacu. Do naszych czasów zachowały się jedynie ogromne kamienne łapy. Sigiriya słynie również z fresków przedstawiających kobiece postacie oraz wypolerowanej niegdyś Ściany Lustrzanej, na której przez stulecia odwiedzający pozostawiali inskrypcje.

Historia pałacu była krótka. W 495 roku Kassapa poniósł klęskę w walce o tron, a Sigiriya z czasem ponownie stała się ośrodkiem buddyjskiego życia klasztornego.

Niedaleko Sigiriyi znajduje się Dambulla, słynąca z jednego z najważniejszych kompleksów świątyń jaskiniowych Azji. Początki sanktuarium sięgają I wieku p.n.e., kiedy według tradycji król Valagamba znalazł schronienie w tutejszych jaskiniach podczas wygnania. Po odzyskaniu tronu przekształcił je w świątynie buddyjskie.

W pięciu głównych jaskiniach znajduje się ponad 150 posągów Buddy oraz wspaniałe malowidła pokrywające ściany i sklepienia. U podnóża wzgórza stoi współczesna Złota Świątynia z ogromnym, złoconym posągiem Buddy, stanowiąca charakterystyczny punkt tego miejsca.

Sigiriya i Dambulla pokazują dwa odmienne oblicza dawnej Sri Lanki: królewskie ambicje, potęgę i walkę o władzę z jednej strony, a wielowiekową tradycję religijną i buddyjską sztukę z drugiej. Oba kompleksy należą do najcenniejszych zabytków historycznych wyspy.

Park Narodowy Minneriya – 2019

Park Narodowy Minneriya, położony w środkowo-północnej części Sri Lanki, jest jednym z najbardziej znanych miejsc obserwacji dzikich słoni azjatyckich. Utworzony w 1997 roku, obejmuje rozległe lasy, trawiaste równiny i tereny podmokłe otaczające ogromny zbiornik wodny.

Historia tego miejsca sięga III wieku n.e., kiedy król Mahasena polecił zbudować zbiornik Minneriya, będący częścią zaawansowanego systemu nawadniania pól uprawnych. Powstałe niemal 1800 lat temu jezioro do dziś odgrywa niezwykle ważną rolę — zarówno dla okolicznych mieszkańców, jak i dzikich zwierząt.

Największą atrakcją parku są słonie azjatyckie, żyjące tu na wolności. W porze suchej, zwykle od lipca do października, nad brzegami zbiornika gromadzą się niekiedy setki osobników. To niezwykłe zjawisko, nazywane The Gathering (Wielkim Zgromadzeniem), należy do największych sezonowych skupisk dzikich słoni na świecie.

W styczniu, podczas pory deszczowej, słonie są bardziej rozproszone, ale nadal można obserwować niewielkie stada, samice z młodymi i pojedyncze dorosłe osobniki. Park jest również siedliskiem jeleni, małp, krokodyli oraz licznych gatunków ptaków.

Safari odbywa się w otwartych samochodach terenowych, które poruszają się po wyznaczonych trasach. Pozwala to oglądać zwierzęta w ich naturalnym środowisku, bez ogrodzeń i barier charakterystycznych dla ogrodów zoologicznych.

Minneriya stanowi niezwykłe połączenie historii i przyrody: starożytny zbiornik wodny, zbudowany dla potrzeb rolnictwa, stał się jednym z najważniejszych miejsc ochrony dzikich słoni na Sri Lance.

Dzikie słonie na Sri Lance można spotkać nie tylko podczas safari. Zdarza się, że pojawiają się przy drogach, przechodzą przez jezdnie, a nawet zatrzymują samochody, szczególnie na trasach prowadzących przez tereny leśne. Choć widok słonia stojącego obok samochodu może wydawać się niezwykłą atrakcją, są to potężne, nieprzewidywalne dzikie zwierzęta, do których nie należy się zbliżać ani ich dokarmiać.

Sri Lanka jest również rajem dla miłośników ptaków. Szczególnie efektowne są dziko żyjące pawie indyjskie, które można spotkać nie tylko w parkach narodowych i na terenach wiejskich, ale również w hotelowych ogrodach, gdzie przechadzają się swobodnie wśród tropikalnej roślinności. Samce, ze swoimi imponującymi, wielobarwnymi ogonami, prezentują niezwykłe widowisko, a ich donośne nawoływania trudno pomylić z głosem jakiegokolwiek innego ptaka. Co ciekawe, narodowym ptakiem Sri Lanki nie jest paw, lecz kur cejloński (Gallus lafayettii) — barwny, dziko żyjący krewniak kury domowej, występujący wyłącznie na tej wyspie.