2021

Lubelszczyzna – Kozłówka, Zamość, Szczebrzeszyn (czerwiec)

Lubelszczyzna zachowała niezwykłe świadectwa dawnej świetności Rzeczypospolitej. Pałac Zamoyskich w Kozłówce należy do najlepiej zachowanych rezydencji arystokratycznych w Polsce, z autentycznym wyposażeniem i imponującą kolekcją dzieł sztuki. Zaskakującym kontrastem jest mieszcząca się obok Galeria Sztuki Socrealizmu, pełna portretów komunistycznych przywódców, propagandowych obrazów i rzeźb z epoki stalinizmu.

Zamość, założony w XVI wieku przez Jana Zamoyskiego, powstał jako renesansowe „miasto idealne”, zaprojektowane przez włoskiego architekta Bernarda Moranda. Jego historyczne centrum wpisano na listę UNESCO. Niedaleki Szczebrzeszyn, jedno z najstarszych miast regionu, zawdzięcza współczesną sławę chrząszczowi z wiersza Jana Brzechwy, choć ma także własną, bogatą historię wielokulturowego miasteczka.

Podkarpacie – Rzeszów, Sanok, Bieszczady i Tarnica (czerwiec)

Podkarpacie łączy tradycje dawnych miast galicyjskich z krajobrazami jednego z najdzikszych regionów Polski. Rzeszów, niegdyś prowincjonalne miasto monarchii habsburskiej, stał się ważnym ośrodkiem gospodarczym i akademickim. Sanok słynie z Muzeum Budownictwa Ludowego, największego skansenu w Polsce, prezentującego kulturę dawnych mieszkańców regionu, w tym Łemków i Bojków.

Dalej na południe rozciągają się Bieszczady, których krajobraz ukształtowała nie tylko przyroda, ale również dramatyczna historia XX wieku. Po wojnie i przymusowych wysiedleniach wiele wsi opustoszało, a opuszczone tereny stopniowo odzyskała natura. Tarnica, wznosząca się na wysokość 1346 m n.p.m., jest najwyższym szczytem polskich Bieszczadów i jednym z najbardziej rozpoznawalnych celów górskich wędrówek.

Krakowski Kazimierz – żydowska historia miasta (czerwiec)

Kazimierz, założony w 1335 roku przez Kazimierza Wielkiego jako osobne miasto, przez stulecia był jednym z najważniejszych ośrodków życia żydowskiego w Europie. Powstały tu synagogi, szkoły religijne, cmentarze i liczne instytucje żydowskiej społeczności. Przed II wojną światową Kazimierz był tętniącą życiem dzielnicą, w której przenikały się kultury polska i żydowska.

Niemiecka okupacja przyniosła zagładę niemal całej żydowskiej społeczności Krakowa. Po wojnie Kazimierz przez dziesięciolecia podupadał, zanim pod koniec XX wieku zaczął odzyskiwać dawną świetność. Dziś jego wąskie uliczki, synagogi, galerie i restauracje przyciągają turystów z całego świata, a coroczny Festiwal Kultury Żydowskiej przypomina o niezwykłym dziedzictwie tej części Krakowa.

Kraków i Tarnów – historia Małopolski (sierpień)

Kraków, dawna stolica Polski, należy do najlepiej zachowanych historycznych miast Europy. Jego Rynek Główny, Sukiennice, kościół Mariacki i królewski Wawel przypominają czasy, gdy miasto było politycznym i kulturalnym centrum Rzeczypospolitej. Obok monumentalnych zabytków żyją tu jednak również dawne tradycje — od krakowskich targowisk po pełne uroku zaułki Starego Miasta.

Niedaleki Tarnów, nazywany perłą polskiego renesansu, zachował piękny rynek, zabytkowy ratusz i kamienice przypominające o jego dawnej zamożności. Przed II wojną światową niemal połowę mieszkańców miasta stanowili Żydzi. Tragiczny koniec tej społeczności upamiętniają miejsca związane z dawnym gettem, pomniki ofiar Holokaustu oraz zachowana bima — jedyny ocalały fragment Starej Synagogi, spalonej przez Niemców w 1939 roku. Tarnów jest dziś zarówno świadectwem renesansowej świetności, jak i pamięci o utraconym wielokulturowym świecie.

Bydgoszcz – miasto nad Brdą i miasto muzyki (sierpień)

Bydgoszcz, malowniczo położona nad Brdą i Kanałem Bydgoskim, przez stulecia rozwijała się dzięki handlowi i żegludze śródlądowej. Dawne spichlerze, odrestaurowane kamienice, Wyspa Młyńska i nadrzeczne bulwary nadają miastu wyjątkowy charakter.

Bydgoszcz jest również jednym z najważniejszych ośrodków muzycznych w Polsce. Działają tu Filharmonia Pomorska, słynąca ze znakomitej akustyki, Opera Nova i Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego. Muzyka obecna jest także w przestrzeni miasta — w parkach, na placach i wśród licznych rzeźb. W 2023 roku UNESCO przyjęło Bydgoszcz do Sieci Miast Kreatywnych jako Miasto Muzyki. To piękne wyróżnienie dla miasta, które przez lata pozostawało nieco w cieniu bardziej znanych polskich ośrodków turystycznych.

Pomorze Zachodnie – Trzęsacz, Kołobrzeg, Świnoujście (wzresień)

Polskie wybrzeże Bałtyku to nie tylko szerokie plaże i nadmorskie kurorty, ale także miejsca o niezwykłej historii. Jednym z najbardziej fascynujących jest Trzęsacz, gdzie na krawędzi klifu zachował się fragment średniowiecznego kościoła. Kiedy świątynię budowano na przełomie XIV i XV wieku, od morza dzieliły ją niemal dwa kilometry. Przez następne stulecia Bałtyk stopniowo zabierał ląd, aż w 1901 roku runęła pierwsza ściana kościoła. Dziś jego ruiny są symbolem potęgi morskiej erozji.

Kołobrzeg, dawny ośrodek handlu solą, jest jednym z najstarszych miast Pomorza i znanym uzdrowiskiem. Świnoujście, położone na wyspach u ujścia Odry, łączy funkcje dużego portu, uzdrowiska i nadmorskiego kurortu. Szerokie plaże, nadmorskie promenady i zabytkowa architektura przypominają czasy, gdy wypoczynek nad Bałtykiem stał się modny wśród europejskich elit.

Wielkopolska – Poznań i Kórnik (wrzesień)

Poznań, jedna z najstarszych stolic państwa Piastów, od ponad tysiąca lat odgrywa ważną rolę w historii Polski. Jego symbolem jest renesansowy ratusz ze słynnymi koziołkami, które codziennie w południe trykają się rogami na wieży zegarowej. Kolorowe kamienice Starego Rynku, zabytkowe kościoły i imponujące gmachy przypominają o bogatej przeszłości miasta, które zawsze słynęło z przedsiębiorczości swoich mieszkańców.

Niedaleki Kórnik zachwyca neogotyckim zamkiem, dawną rezydencją Działyńskich i Zamoyskich, otoczonym jednym z najpiękniejszych parków dendrologicznych w Polsce. W zamku mieści się cenna biblioteka, a wśród historycznych wnętrz można odnaleźć ślady dawnego życia arystokracji.

Kórnik ma także szczególny związek z literaturą. To tutaj w 1923 roku urodziła się Wisława Szymborska, laureatka Nagrody Nobla. Na promenadzie nad Jeziorem Kórnickim stoi poświęcony jej pomnik — poetka w kapeluszu obok ławeczki, na której siedzi kot, bohater jednego z jej najbardziej znanych wierszy.