Hawana – dwa światy w jednym mieście

Hawana to jedno z tych miast, w których czas jakby się zatrzymał. Na ulicach wciąż jeżdżą amerykańskie chevrolety, fordy i buicki z lat 50., kolonialne kamienice przypominają o dawnej świetności, a na odrestaurowanych placach starego miasta turyści piją mojito i słuchają kubańskiej muzyki.

Wystarczy jednak odejść kilka ulic dalej, aby zobaczyć zupełnie inną Hawanę. Odpadające tynki, zrujnowane balkony, domy podparte prowizorycznymi konstrukcjami, samochody naprawiane tak długo, jak tylko pozwala na to pomysłowość właścicieli. To nie malownicza dekoracja filmowa, lecz codzienność mieszkańców.

Miasto, które pamięta lepsze czasy

Hawana przez stulecia należała do najważniejszych portów hiszpańskiego imperium w Ameryce. W XX wieku stała się jednym z najmodniejszych miast Karaibów, przyciągając amerykańskich turystów, przedsiębiorców, artystów, ale także hazardzistów i gangsterów. Powstawały eleganckie hotele, kasyna, restauracje i kluby nocne.

Rewolucja Fidela Castro w 1959 roku całkowicie zmieniła kierunek rozwoju kraju. Nacjonalizacja gospodarki, emigracja znacznej części zamożnych mieszkańców, amerykańskie embargo i późniejszy rozpad Związku Radzieckiego pozostawiły głęboki ślad w życiu miasta.

Dawna architektura przetrwała, ale przez dziesięciolecia brakowało pieniędzy na jej utrzymanie. Dlatego obok pięknie odnowionych zabytków stoją budynki, które wyglądają, jakby za chwilę miały się zawalić.

Samochody, które nie chcą umrzeć

Kolorowe amerykańskie krążowniki stały się symbolem Kuby. Po rewolucji i wprowadzeniu amerykańskiego embarga import nowych samochodów z USA praktycznie ustał. Stare chevrolety i fordy trzeba było utrzymywać przy życiu przez kolejne dziesięciolecia.

Kubańscy mechanicy wykazali się niezwykłą pomysłowością. Pod maskami zabytkowych karoserii pracują silniki pochodzące z najróżniejszych pojazdów, a części zamienne często są wykonywane lub przerabiane na miejscu.

Dla turystów te samochody są atrakcją i okazją do pamiątkowego zdjęcia. Dla mieszkańców stanowią świadectwo gospodarki, w której naprawianie zastępuje kupowanie.

Dwie gospodarki, dwa światy

W 2018 roku na Kubie funkcjonowały równolegle dwie waluty: peso kubańskie, w którym większość mieszkańców otrzymywała pensje, oraz peso wymienialne, używane między innymi w turystyce.

Przeciętny Kubańczyk zarabiał miesięcznie równowartość kilkudziesięciu dolarów, a nauczyciel mógł otrzymywać zaledwie około dwudziestu. Tymczasem zwykły obiad w restauracji nastawionej na zagranicznych gości kosztował 10 dolarów.

W sklepach dla mieszkańców półki często świeciły pustkami. W placówkach sprzedających towary za wymienialną walutę można było znaleźć alkohol, coca-colę, kosmetyki i słodycze. Restauracje i kawiarnie w turystycznych częściach Hawany były pełne przyjezdnych, podczas gdy dla wielu Kubańczyków pozostawały poza finansowym zasięgiem.

Wyspa słynąca z muzyki, cygar i rumu okazywała się miejscem, w którym zdobycie zwykłych produktów codziennego użytku mogło być poważnym problemem.

Hawana żyje

A jednak na ulicach widać było coś więcej niż biedę i zniszczenie. Dzieci w szkolnych mundurkach, ludzie rozmawiający przed domami, ruch na niewielkich placach, uliczni sprzedawcy, muzyka dobiegająca z otwartych drzwi.

Stara Hawana zachowała atmosferę miasta, którego mieszkańcy potrafią prowadzić zwyczajne życie w niezwyczajnych warunkach.

To właśnie kontrast między pięknem a zaniedbaniem, eleganckimi samochodami a pustymi sklepami, turystyczną beztroską a codziennymi trudnościami mieszkańców pozostaje najmocniejszym obrazem Hawany z lutego 2018 roku.