​Malbork i Toruń – dwie historie z czerwonej cegły

 

MALBORK – stolica krzyżackiej potęgi

Zamek w Malborku jest największym pod względem powierzchni zamkiem na świecie i jednym z najwspanialszych przykładów średniowiecznej architektury obronnej. Jego budowę rozpoczęli Krzyżacy w XIII wieku, a w 1309 roku przenieśli tutaj z Wenecji siedzibę wielkiego mistrza zakonu.

Przez blisko półtora wieku Malbork był stolicą potężnego państwa zakonnego, które kontrolowało znaczną część południowego wybrzeża Bałtyku. Zamek rozbudowano w ogromny kompleks trzech części: Zamku Wysokiego, Średniego i Niskiego, otoczonych murami, basztami i fosami. Był nie tylko twierdzą i klasztorem, ale również centrum administracyjnym i gospodarczym państwa krzyżackiego.

Co ciekawe, choć Krzyżacy przegrali bitwę pod Grunwaldem w 1410 roku, Malborku nie zdobyto. Dopiero w 1457 roku, podczas wojny trzynastoletniej, zamek przeszedł w ręce polskie – wykupiony od czeskich najemników, którym zakon zalegał z żołdem. Przez następne trzy stulecia służył między innymi jako jedna z rezydencji królów Polski.

Podczas II wojny światowej zamek został poważnie zniszczony. Jego powojenna odbudowa należy do największych przedsięwzięć konserwatorskich w Polsce.

Od 1997 roku Malbork znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

 

TORUŃ – miasto kupców, Kopernika i pierników

Toruń również zawdzięcza swoje początki Krzyżakom, którzy nadali mu prawa miejskie w 1233 roku. Jednak w przeciwieństwie do Malborka, będącego siedzibą władzy zakonnej, Toruń rozwinął się przede wszystkim jako bogate miasto kupieckie.

Dzięki położeniu nad Wisłą i przynależności do Hanzy stał się ważnym ośrodkiem handlu między ziemiami polskimi a portami Bałtyku. Zamożni kupcy wznosili okazałe kamienice, kościoły i budynki publiczne. Do dziś toruńska starówka zachowała niemal niezmieniony średniowieczny układ ulic.

W 1454 roku mieszkańcy Torunia zbuntowali się przeciwko Krzyżakom i zburzyli ich zamek. Był to początek wojny trzynastoletniej, po której miasto znalazło się w granicach Królestwa Polskiego.

Najbardziej znanym mieszkańcem Torunia pozostaje Mikołaj Kopernik, urodzony tutaj w 1473 roku. Jego nazwisko rozsławiło miasto na świecie, podobnie jak słynne toruńskie pierniki, wypiekane według wielowiekowej tradycji.

Wśród najcenniejszych zabytków wyróżniają się gotycki Ratusz Staromiejski, monumentalna katedra św. Janów oraz średniowieczne kamienice kupieckie. Cały zespół staromiejski został wpisany na Listę UNESCO w 1997 roku – w tym samym roku co zamek w Malborku.